Discover PlayDecide. Download games, prepare, play. GET STARTED

Nanoteknoloji

Choose your language

PlayDecide games may be available in multiple languages

Play the game

Download, prepare, discuss & collect results.

SIGN INRegister

Nanoteknoloji Nedir?
Nanoteknoloji, gerçek hayata uyarlanabilecek atom ve molekül seviyesinde, özellikle 1 ila 100 nanometre (1 nanometre, metrenin milyarda biridir) arasında yapılan her türlü çalışmayı kapsayan, çokyönlü bir bilim dalıdır. Bu çokyönlü özellikten hareketle “nanoteknoloji” yerine “nanoteknolojiler” ifadesi de kullanılmaktadır.

Author / translator Andrea Bandelli

Nanoteknoloji Nedir? Nanoteknoloji, gerçek hayata uyarlanabilecek atom ve molekül seviyesinde, özellikle 1 ila 100 nanometre (1 nanometre, metrenin milyarda biridir) arasında yapılan her türlü çalışmayı kapsayan, çokyönlü bir bilim dalıdır. Bu çokyönlü özellikten hareketle “nanoteknoloji” yerine “nanoteknolojiler” ifadesi de kullanılmaktadır. Nanoteknolojilerin yaygın olarak yararlandığı bir özellik, bazı maddelerin bu ölçüde özel nitelikler ortaya koymasıdır. Örneğin bir birim maddeyi nanoölçüdeki parçalara bölerek, yüzey alanını artırmak mümkündür. Bu durum maddenin daha reaktif olmasına yol açmaktadır. Pudra şekerinin, toz şekerden daha hızlı çözülmeye uğraması da aynı nedene bağlıdır. Nanoölçüdeki maddeler hücrenin içine girebilecek ya da derinin içerisinden doğruca geçebilecek boyuttadır. Diğer bütün yeni teknolojiler gibi (buhar, elektirik vb.) tüm bu özel niteliklerin de, kullanıldıkları durumlar çerçevesinde yararlı veya zararlı etkilerinin bulunması mümkündür.

Created 25 December 2009
Last edited 19 September 2018
Topics Politics, Science, Technology
Original Dutch

Policy positions

Policy position 1

Nanoteknolojinin hızlı yaygınlaşması, minimum düzenleme Nanoteknolojilerin hızlı bir şekilde yaygınlaşmasını teşvik etmek ve yapılacak en az düzenlemeyle, nanoteknolojinin yararlarını mümkün olduğunca hızlı garanti altına almak

Policy position 2

Nanobilim doğrultusunda ilerlemek fakat düzenleme yapmak Nanoteknolojilerin ilerlemesini sağlayacak bilimsel araştırmaların yapılmasına izin vermek ve ortaya çıkacak potansiyel gelişmeler doğrultusunda yeni düzenlemeler yapmak.

Policy position 3

Nanobilimi toplumsal diyalog aracılığıyla düzenlemek 2. maddeye ek olarak yapılacak araştırmalar ve uygulamaları toplumsal diyaloga sunmak

Policy position 4

Özel ve toplumsal olarak kabul edilmedikçe nanobilimin uygulanmaması Yalnızca, amaçları geniş çaplı bir ulusal kamu diyalogu ve tartışmaları aracılığıyla onaylanmış araştırma ve uygulamalara izin vermek.

Story cards

Thumbnail

Ben bir transhumanistim. İnsan genetiğinde kalıcı değişikliklerin ve çok daha fazlasının gerçekleşmesini sağlayacak genetik, kök hücre, beyin, sibernetik ve nanoteknoloji araştırmalarının iç içe geçeceğini umuyorum. Bu gelişmeler yalnızca genetik hastalıkların ortadan kaldırılmasına değil, aynı zamanda gelişime ve iyileşmeye olanak tanıyacaktır. Bu sayede zekâmızı geliştirebilir, duyusal kapasitemizi genişletebilir, dayanıklılığımızı artırabilir ve yaşlanmanın üstesinden gelebiliriz. Günümüzün dini ve etik dar görüşlülüğünü reddediyorum. Kaderimizi kendi ellerimiz arasına almalıyız. Etik düzenlemeler bizi bu kaderden mahrum etmemelidir.

Zed Omega
Thumbnail

Ben bir Anglikan rahibim. İnsan yaşamının kutsal olduğuna inanıyorum. Nanoteknolojinin tıbbi potansiyelini saygıyla karşılıyorum fakat bu teknolojinin insani yeteneklerin arttırılması veya beyine çipler yerleştirilmesi için kullanılabileceği düşüncesi beni endişelendiriyor. Bana göre bilim insanları, ya insanlığımızla oynamaktalar ya da zenginliğin yanılsamalarına ön ayak olmaktalar. Bizim esas insani problemimiz, teknolojinin değiştirmeye gücünün yetmediği ahlaki ve ruhsal yoksunluğumuzdur.

William Johnson
Thumbnail

ABD’deki Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’ndeki Askeri Nanoteknolojiler Enstitüsü’nde iş bulduğum için çok şanslıydım. Üzerinde çalıştığımız konulardan biri sağlam bir savaş üniforması yaratmak. Bu üniforma ile askerlere ağır cisimleri kaldırmalarında yardım etmeyi veya üniformanın kanayan yaranın çevresinde sertleşmesini sağlamayı amaçlıyoruz. Biliyorum ki bazı insanlar, kullandığımız nanosensorle gözetleme imkânlarının arttırılması gibi yaptığımız çalışmalardan endişe duyuyorlar. Fakat bu çalışmaları ulusal güvenliğimiz için yürütmek zorundayız. Eğer yeterince hızlı ilerlemezsek, birileri bizi yenebilir.

Joel Reddy
Thumbnail

Harvard Üniversitesi’nde mühendislik üzerine doktora yaptıktan sonra, kendi nanoteknoloji şirketimi kurmak üzere Hindistan’a, Hyderabad’a döndüm. Geleceğin endüstri devrimin başlangıcında yer almak ve bu devrimin, yalnızca Amerika ya da Japonya’da değil, Hindistan ve Çin’de de gerçekleşeceğinden emin olmak istiyorum. Amerika’ya kıyasla daha düşük maaşlarla çalışan parlak bir halkımız olduğunu fark edebildikleri için, girişim sermayecilerinden birçok hisse sahibi oldum. Ayrıca burada çok fazla üretici bulunduğundan, yürüttüğümüz araştırmaları uygulamak daha kolay olacaktır.

S B Patel
Thumbnail

Ben bir fizikçiyim. Nanopartiküllerin, zararlı maddeleri zararsız hale dönüştürerek çevre kirliliğini önlemedeki potansiyelleri üzerine bir nanoteknoloji araştırma enstitüsünde çalışıyorum. Bu işe bu kadar ilgi duymamın sebebi çevre konusuna oldukça duyarlı olmamdı. Fakat elde edilen bazı erken sonuçlar bu partiküllerin diğer türler, muhtemelen de insanlar üzerinde bazı zararlı etkileri olabileceğini gösteriyor. Bu risk oldukça az fakat kimse ne kadar az olduğunu tam olarak bilemiyor. Nanoteknolojinin, şüphe götürmeyen yararları, bu risklerden daha mı önemli gelmektedir? Kalmalı mı, yoksa gitmeli miyim?

Claire Green
Thumbnail

Ben bir tıp doktoruyum. Öksürükten şikayet eden bir hastam geldi. Kendi genetik profiline en uygun antibiyotik tedavisini belirleyebilmek için yapacağımız genetik testinde kullanılmak üzere kan örneği istedim. Hastama nanoteknoloji aracılığıyla bir dakikada genlerinin profilini çıkarabileceğimi açıkladım. Sonuçlar, bize öksürüğü tedavi etmek üzere en iyi sonuç alacağımız antibiyotiği gösterdi. Fakat hastanın genetik profili, yüksek riskte bir bozukluk olabilme ihtimaline işaret etti. Yalnızca öksürük şikayetiyle gelen bir hastaya, bu durumu anlatmalı mıyım? Bundan haberdar olmak ister mi?

Fred Smith
Thumbnail

Şeker hastaları için, kana doğrudan ensülin iletmek amacıyla deriye enjekte edilen küçük iğneler üreten InsulinNano şirketinde yönetim müdürüyüm. Şirket ilk önce, hükümetin nano-tıp şirketlerinin pazardan mal alabilmesine yardım etmeye yönelik oluşturulan girişim sermayesiyle işe başladı. InsulinNano kendini kanıtladıktan sonra, büyük bir talep gelişti. Fakat klinik güvenlik testleri gecikti ve fonlar azaldı. Askeriye, savaş alanında askerlere biyolojik silah antidotu enjekte edebilmek amacıyla ürettiğimiz iğnelerle ilgileniyor. Nakit akışımız için bu can simidine sarılmalı mıyım, yoksa bu durum, şirketin tıbbi amaçlarını gölgeler mi?

Jane Bold
Thumbnail

İlacı, nano boyuttaki altın taneciklerine tutturacak bir yöntem geliştirdim. Altın tanecikleri, kanın içerisinde yol alarak, sağlıklı hücrelere dokunmadan yalnızca hastalıklı hücreleri bulup yok ediyor. Üniversitede bir grup eylemci, “Yanlış hücrelere temas etmeyeceğini nasıl bilebilirsiniz? Altın taneciklerinin kendisi de kansere neden olabilir” diyerek dersimi böldü. “Anlamsız!” diye cevap verdim, “Hayvanlar üzerinde yaptığımız detaylı testler sonucunda hiçbir yan etki gözlemlenmedi.” “Ama insanlar üzerinde nasıl bir etki göstereceğini bilmiyorsunuz” diye bana karşılık verdiler. Ben ise şöyle yanıtladım: “Hayır, ama hiçbir gelişim risksiz olmaz.”

Sir Richard Macdonald

INFO CARDSISSUE CARDS

İnsan gelişimi

Hafızanın iyileştirilmesi ya da yaşlanma sürecinin yavaşlatılması gibi insan bedenini geliştirmeye yönelik geliştirilen tıbbi tedavi yöntemlerini kullanmak doğru mudur?

Nanoteknolojilerin etkisi

Bazıları tarafından nanoteknolojinin, plastik ya da elektrik kadar hayatımızı etkileyeceği düşünülmektedir. Fakat kimse bugünün nanoteknolojisinin gelecekte ne kadar yararlı olacağını bilmemektedir.

Öngörülemeyen sonuçlar veren teknolojiler tarihi

Bakteri ve virüslerin ilaçlara karşı dayanıklılığının artması, çevredeki kimyasal maddelerin kalıcılığı, nükleer kazalar, atık yağlar ve küresel ısınma... Nitekim nanoteknolojinin etkileri de önceden tahmin edilemez olacaktır.

İnsan hakları ve ayrımcılık

“İyileştirilmeyen”, yani geliştirilmemiş olanlar, ayırıma uğrayabilir.

İngiliz Kraliyet Cemiyeti’nin “toplumsal yükümlülük” üzerine raporu

Nanoteknoloji araştırma gündeminin oluşturulmasında kamu, ne derece yer almalıdır?

Doğruluk ve tarafsızlık

Tarafsızlık konusundaki en önemli nokta, gelişime yardımcı olmak ve zengin ülkelerle fakir ülkeler arasındaki uçurumu daraltmak için nanoteknolojinin ne şekilde kullanılacağıdır.

Organizmaların içindeki nanopartiküller?

Nanopartiküllerin, organizmaların içerisine girdikten sonra ne olacakları konusunda büyük tereddütler vardır. Bir endişe, partiküllerin organizma içerisindeki proteinler gibi işleyeceği yönündedir.

Sağlık riski abartılmakta mıdır?

Nanopartiküller yeni bir konu değildir. Nanopartikülleri dizel motorların egzosundan, sigara dumanından, saç spreyinden, yanan mumlardan ve kızartmadan solumaktayız.

Bilgi eksikliği

Nanopartiküllerin insan haricindeki diğer türler üzerindeki etkileri hakkında ya da havada, suda ve toprakta nasıl reaksiyon göstereceklerine dair hemen hemen hiçbir bilgi bulunmamaktadır.

Hukuksal düzenlemelerin fazlalığı ilerlemeyi aksat

Yeni fikirlerin gelişmesi ve daha fazla bilgi edinilmesi, hukuksal düzenlemelerle engellenmemelidir.

Teknoloji, tarafsız olabilir mi?

Bazılarına göre nanoteknoloji etik açıdan tarafsız olmakla birlikte etkileri, nasıl kullanıldığına bağlı olmaktadır. Fakat birçoğuna göre teknoloji; mucitlerinin, kurucularının ve toplumun değerlerini yansıtır.

Bilimin sahibi kimdir?

Araştırmanın endüstri ya da devlet tarafından yapılması arasında bir fark var mıdır? Farklı düzenlemeler mi uygulanmalıdır? Ticari araştırmaların gizli tutulması uygun mudur?

Para ve sağlık alanında gelişmiş ve gelişmekte ola

Nanoteknoloji, ülkeler arası yoksulluk uçurumunu arttırabilir mi?
Batı’daki katı düzenlemeler üreticilerin daha yoksul ülkelere taşınmasını ve buradaki insanları, Batı’da yasaklanan tehlikelere maruz bırakmalarına neden olur mu?

Yeni teknolojilerin beraberinde getirdiği iki teme

• Yeni teknolojilerin kullanımı kim tarafından kontrol edilecek?
• Yeni teknolojilerin kullanımından kim menfaat sağlayacak?

Yaşlanma süreci

“Normal” bir yaşam süresi yaşamaktan memnun olunmalı mıdır yoksa yaşlanma sürecini durdurmak için çalışılmalı mıdır?

Araştırmanın etkilerine neden ihtiyaç duyulmaktadır?

Etik, çevresel, ekonomik, yasal ve sosyal sonuçları üzerine yapılan çalışmalar, bilimsel gelişmelerin hızına ulaşmadığı takdirde nanoteknolojinin, yoldan çıkma tehlikesi bulunmaktadır.

Toplumsal yükümlülüklere karşı düzenlemeler

İngiliz çevreci Jonathan Porritt: “Geçerli bir düzenleme, herhangi bir toplumsal yükümlülükten daha önemlidir.”

Toplumsal diyalog ne zaman devreye girmelidir?

İngiliz Kraliyet Cemiyeti’nin raporuna göre; “teknoloji hakkındaki kritik kararlar geri alınamaz hale gelmeden ya da çıkmaza girmeden önce” devreye girmelidir. Bu durum ise, şirketler ticari ürünler üretmeye başladığında meydana gelecek gibi gözükmektedir.

Toplumsal yükümlülüğün bir faydası var mı?

Tüm dünya ülkeleri birbirleriyle bu kadar bağlantılıyken, bir ülkede bilimin bazı alanlarını yavaşlatmak veya kontrol etmek neredeyse imkânsızdır.

Düzenlemeler ve değişim hızı

Nanoteknolojiler gibi çeşitli ve hızlı gelişen bir alanı yönetmek için gerçekçi olarak bir denetim süreci geliştirebilir miyiz?

Mevcut düzenlemeler

Sağlık ve iş güvenliği, ilaç ve çevre gibi alanlarda yerleşik kuralları olan ülkelerdeki mevcut düzenlemeler, nanoteknoloji uygulamalarını kontrol etmek için yeterli olabilir.

İnsan hakları ve mahremiyet

İzleme cihazları ve görünmez izleme imkânı sayesinde hükümetler, “sınırsız gözetim kapasitesine” sahip olacaktır.

Şüpheci bir bakış açısı

21. yüzyıl teknolojileri olan genetik, nanoteknoloji ve robotbilim öylesine güçlü ki, bunlar yeni tür kazaları ve suistimalleri ortaya çıkarabilirler. Ve şimdi ilk defa bu teknolojiler bireylerin ya da çeşitli grupların ulaşımına hazır durumda.

Elektrik ürünlerindeki çipler

Çipler; mağazalar ve üreticilere, çipli ürünlerin kimler tarafından satın alındıklarının ve nerede olduklarının izini sürmelerine olanak tanıyacaktır. Bu durum örneğin suçların önlenmesinde bir avantaj mıdır yoksa mahremiyet açısından bir dezavantaj mıdır?

Nano ölçüde maddelerin ne özelliği var?

Çok! Bu ölçüde; maddeler yeni elektriksel, kimyasal ve manyetik özelikler gösterebilir, birey atomlar üzerinde oynanabilir, hatta minicik motorlar bile yapılabilir.

Nano boyutta neler gerçekleşir? 1

Nanotanecikler bir maddenin küçücük parçalarıdır. Parçalar küçüldükçe buna bağlı olarak yüzeyleri büyümektedir. Bu nedenle pudra şekeri, toz şekerden daha hızlı çözülür.

Nano boyutta neler gerçekleşir? 2

Nano ölçüdeki zerreler
insan vücudundaki hücrelerin içine girebilecek ya da deriden doğruca geçebilecek özellikte olabilir.
Her yeni teknoloji gibi (örn: elektrik) bu özellikler çok yararlı ya da zararlı etkiler gösterebilir.

Nano boyutta neler gerçekleşir? 3

Maddeler alışılmışın dışında özellik gösterir. Örn:
• Altın, normalde reaksiyona girmezken daha reaktif olmakta ve daha düşük sıcaklıkta erimektedir.
• Bakır elektrik iletkenliğini kaybetmektedir.

Nanoteknoloji nedir?

Nanoteknoloji, 1 ila 100 nanometre arasındaki maddelerin, en azından bir boyutunu çalışmalarına konu eden tüm teknolojileri kapsayan genel bir terimdir.

Nanopartiküller doğal yollarla oluşabilir

Çöküntü kayalarda altın ve gümüş nanopartikülleri gözlemlenmiştir. Volkanik patlamalar nanopartiküllerin oluşmasına neden olmaktadır. Deniz içerisinde yer alan bazı tuz kütleleri de nanopartikül içermektedir.

Karbon nanotüpleri 1

Nanotüp, bir silindirin içine sarılmış ufacık bir karbon levhasına benzemektedir. Çapı birkaç nanometre olmakla birlikte, bir insanın saç telinden 10.000 kat daha incedir.

İngiliz Kraliyet Cemiyeti Tavsiyesi, 2004

“Fabrikalar ve araştırma laboratuarları işlenmiş nanopartikülleri ve nanotüpleri zararlı kategorisinde ele almalı ve bunların atık kollardaki varlığını azaltmaya ya da çıkarmaya çalışmalılardır.”

Zehirlilik

Nanopartiküller ve nanotüpler daha büyük boyutlarda, aynı kimyasala karşı farklı özellikler taşımaktadır. Çok küçük olduklarında bu tanecikler, hücrelerin içerisinden geçebilmekte ve zaman zaman daha zehirli olabilmektedir.

Sağlık riskleri

Bağımsız bir bilim kuruluşu olan İngiliz Kraliyet Cemiyeti, daha fazla araştırma yapılana dek insanların havadaki nanotüplere maruz kalmaktan kaçınmaları gerektiğini belirtmiştir.

“Grey Goo” senaryosu

Bilim insanı Eric Drexler, nano makinaların kendi kendilerini kopyalayarak Dünya üzerindeki bütün maddeleri tüketeceğine dair bir senaryo geliştirmiştir. Bu senaryo artık geçerliliğini yitirmiş ve yazar iddiasını geri almıştır.

Karbon nanotüpleri 2

Karbon tüpleri alışılmışın dışında dayanıklılık (çelikten 100 kat daha güçlü ve 6 kat daha hafif) ve elektriksel özellikler göstermektedir. Bu özellik ilaç enjeksiyonunda, elektriksel ve mekaniksel uygulamalarda fayda sağlayabilir.

Nanoteknolojilere kimler yatırım yapmaktadır?

ABD ve Japonya bu teknolojiye en çok yatırım yapan ülkelerdir. 4 yılı aşkın süredir AB ve Avrupa ülkeleri bir milyar euro’dan fazla harcama yapmaktadır. Gelişmekte olan büyük ülkeler de önemli yatırımcılar arasında yer almaktadır.

Güncel uygulamalar 1

Gümüş nanopartikülleri kokuyu azaltmak amacıyla çoraplarda kullanılmıştır.
Gümüşün antibakteriyal etkisi, nanoölçüde yüzeyinin genişlemesiyle daha da kuvvetlenmiştir.

Güncel uygulamalar 2

Birleşik Devletler Donanması gemilerin kaplamasında nanoölçüde seramik kullanmaktadır. Bu yöntem, deniz canlılarının metal bileşenlere zarar vermesini önlemekte ve yılda her gemi için ortalama bir milyon dolar tasarruf etmelerini sağlamaktadır.

Olası uygulamalar 1

Manyetik nanopartiküller insan vücudunda hastalığın bulunduğu yere ilacın yönlendirilmesi ve konumlandırılması amacıyla kullanılabilir. İlaçla doldurulmuş nanotüpler, dışarıdan kontrol edilerek insan vücudunun içine ulaştırılabilir.

Olası uygulamalar 2

DNA fragmentine tutturulan altın zerreleri, kandaki virüs ya da bakteri gibi organizmaların neden olduğu hastalıkları saptamakta kullanılabilir.

Olası uygulamalar 3

Aşılar, dondurulmaya gereksinim duyulmadan nanomaddelerin içerisinde kapsüllenebilir. Bu kapsüllerin çözüldüklerinde nasıl bir etki yaratacağı henüz bilinmemekte fakat bu konuda çalışmalar yapılmaktadır.

Olası Uygulamalar 4

Demir nanopartikülleri kanserli dokuyu dondurmak için kullanılabilir. Dondurma işlemi sonrasında manyetik alanları sayesinde partiküller ısıtılarak kanser hücreleri yok edilebilir.

Olası Uygulamalar 5

Günümüzde plastik kalça protezleri ortalama 10 yıl dayanmaktadır. Seramik kaplama sayesinde bu süre 40 yıla kadar uzatılabilmektedir. Bu nedenle seramik nanoölçüde çok daha uzun ömürlü olmaktadır.

Olası Uygulamalar 6

Yeni aydınlatma cihazları karbon nanotüpleri kullanarak, aydınlatma için harcanan elektrik gücünü yarı oranına kadar azaltabilmektedir.

Olası Uygulamalar 7

Yeni materyaller güneş pillerinin maliyetini düşürebilmektedir. Bu durum güneş pilleri aracılığıyla elektrik üretimini daha yaygın ve ekonomik açıdan gun hale getirecektir.

Olası Uygulamalar 8

Özel nanopartiküller kirli suyu, toprağı hatta havayı arındırmak amacıyla kullanılabilir. Aynı zamanda günümüzde suyun içindeki virüs partiküllerini süzecek kadar küçük gözenekli zarlar yaratılabilmektedir.

Olası Uygulamalar 9

Işık yayan nanomateryaller, gazete gibi kıvrılabilen, kağıt inceliğindeki TV ekranları üretmekte kullanılabilir. Bu ekranlar yalnızca çok düşük bir şarja gereksinim duyacaktır.

Register to download vote results of this PlayDecide game.Register