Discover PlayDecide. Download games, prepare, play. GET STARTED

Nanotechnologia

Choose your language

PlayDecide games may be available in multiple languages

Play the game

Download, prepare, discuss & collect results.

SIGN INRegister

Czym jest nanotechnologia?
Nanotechnologia to bardzo zróżnicowana dziedzina nauki, obejmująca wszelkie działania na poziomie pojedynczych atomów, czy cząstek (dokładnie: na obiektach od 1 do 100 nanometrów średnicy, a 1 nanometr to jedna stutysięczna część milimetra), które mogłyby znaleźć praktyczne zastosowanie w codziennym życiu. Ze względu na to zróżnicowanie, specjaliści wolą mówić o nanotechnologiach, a nie o jednej nanotechnologii.

Author / translator Andrea Bandelli

Czym jest nanotechnologia?
Nanotechnologia to bardzo zróżnicowana dziedzina nauki, obejmująca wszelkie działania na poziomie pojedynczych atomów, czy cząstek (dokładnie: na obiektach od 1 do 100 nanometrów średnicy, a 1 nanometr to jedna stutysięczna część milimetra), które mogłyby znaleźć praktyczne zastosowanie w codziennym życiu. Ze względu na to zróżnicowanie, specjaliści wolą mówić o nanotechnologiach, a nie o jednej nanotechnologii.

Cechą wspólną wszystkich nanotechnologii jest wykorzystywanie unikalnych właściwości materiałów i substancji, ujawniających się wyłącznie na poziomie nano-rozmiarów. Dzieląc na przykład określoną ilość substancji na nanofragmenty, możemy rozprowadzić ją na znacznej powierzchni. Po takim zabiegu substancja znacznie szybciej ulega różnym reakcjom. Podobnie cukier puder rozpuszcza się w wodzie znacznie szybciej niż cukier w postaci kryształków. Ponadto dzięki rekordowo małym rozmiarom, nanocząstki są zdolne do przenikania przez ludzka skórę, a nawet do wnętrza pojedynczych komórek.

Podobnie jak każda nowa technologia (zastosowanie pary, elektryczności), nanotechnologia może dawać nam korzyści, ale i wyrządzać szkody – w zależności od sytuacji, w jakich ją zastosujemy.

Created 25 December 2009
Last edited 28 June 2018
Topics Politics, Science, Technology
Original Dutch

Policy positions

Policy position 1

Maksimum nanotechnologii – minimum regulacji.
Należy dążyć do maksymalizacji tempa rozwoju nanotechnologii przy minimalnej ilości regulacji prawnych, aby zapewnić im szybkie wdrażanie i powszechność.

Policy position 2

Rozwój, ale kontrolowany
Należy pozwolić naukowcom na prowadzenie badań w dziedzinie nanotechnologii, tworząc potrzebne regulacje wraz z pojawianiem się kolejnych możliwości wykorzystania nanotechnologii.

Policy position 3

Kontrola nanotechnologii dzięki społecznemu dialogowi
Regulacje prawne powinny być poprzedzone dialogiem społecznym dotyczącym kierunków rozwoju i prowadzonych badań, zastosowań oraz ograniczeń w wykorzystaniu nanotechnologii.

Policy position 4

Żadnej nanotechnologii bez zgody społeczeństwa
Należy zezwalać tylko na badania i wdrożenia nanotechnologii w konkretnych sytuacjach, wskazanych w ogólnospołecznych debatach i dyskusjach.

Story cards

Thumbnail

Jestem transhumanistą, członkiem ruchu wyznającego konieczność poprawiania gatunku ludzkiego przy użyciu nowych technologii. Oczekuję koncentracji badań na klonowaniu, genetyce, komórkach macierzystych, cybernetyce i nanotechnologiach, które w efekcie otworzyłyby nam możliwości do wprowadzania dowolnych zmian w naszym materiale genetycznym Moglibyśmy nie tylko usuwać schorzenia zakodowane w DNA, ale też zwiększyć możliwości swojej inteligencji, percepcji, poprawić wytrzymałość oraz wygrać ze starością. Osobiście pogardzam krótkowzrocznością środowisk religijnych i etycznych. Powinniśmy wziąć swój los we własne ręce, a wszystkie zakazy mogą zaprzepaścić naszą przyszłość.

Zed Omega
Thumbnail

Jestem anglikańskim pastorem i wierzę, że każde ludzkie życie jest święte.
Z radością przyjąłem wiadomość o potencjalnych zastosowaniach nanotechnologii w medycynie Jednocześnie bardzo niepokoją mnie doniesienia, iż nanotechnologie mogłyby służyć do sztucznego „udoskonalania” ludzi, np. przez wszczepianie chipów do mózgu. Wydaje mi się, że naukowcy ulegają pokusie rychłego wzbogacenia. Prawdziwym problemem naszych czasów jest moralny i duchowy upadek ludzkości, a żadna technologia nie jest na tyle potężna, by coś tu zmienić.

William Johnson
Thumbnail

Miałem sporo szczęścia, że dostałem pracę w Instytucie Nanotechnologii dla Wojska w MIT (Massachusetts Institute for Technology, USA). Jednym z naszych celów jest stworzenie bojowego, wzmacnianego super kombinezonu. Ułatwiłby on żołnierzowi podnoszenie ciężkich przedmiotów, a w razie wypadku usztywnił złamaną kończynę lub hamował krwawienie. Niektórzy ludzie są przerażeni tym, co robimy – często myślą, że produkujemy jakieś chipy, które podnosiłyby waleczność i wytrzymałość. W rzeczywistości nasze prace służą ogólnonarodowemu bezpieczeństwu – jeśli nie będziemy się rozwijać, ktoś w końcu nas pokona.

Joel Reddy
Thumbnail

Obroniłem doktorat z inżynierii na Harwardzie, ale teraz jestem w Indiach, w Hyderabadzie i rozkręcam własną firmę nanotechnologiczną. Chce stać na czele nowej rewolucji technicznej i doprowadzić do tego, że wybuchnie ona w Indiach i Chinach, nie w USA czy Japonii. Mój pomysł ściągnął uwagę licznych inwestorów, którzy cieszą się, że mają u siebie młodych, zdolnych naukowców, którzy nie żądają tak wielkich zarobków jak Amerykanie. W Indiach jest mnóstwo przedsiębiorstw i fabryk, co z pewnością przełoży się na szybkie wdrażanie nowych technologii i ich dalszy rozwój.

S B Patel
Thumbnail

Jestem fizykiem i pracuję w instytucie badań nanotechnologicznych – zajmujemy się głównie możliwym zastosowaniem nanocząstek w oczyszczaniu środowiska oraz przerabianiu toksycznych substancji w neutralne dla otoczenia. Propozycja pracy przy tych badaniach była dla mnie bardzo interesująca, bo przejmuję się stanem naszego środowiska. Wyniki niektórych badań sugerują, że nanocząstki mogą mieć szkodliwy wpływ na zwierzęta, a może i na ludzi. Choć ryzyko jest bardzo małe, to nikt nie wie, jak bardzo. Czy oczywiste korzyści przeważą niewiadome koszty? Nanotechnologia ma zostać, czy musi odejść?

Claire Green
Thumbnail

Jestem lekarzem. Pewnego razu przyszedł do mnie pacjent, którego krewni często mieli kłopoty z krążeniem. Pobrałem od niego krew i zleciłem wykonanie badania DNA, pozwalające na ocenę ryzyka choroby wieńcowej. Wyjaśniłem choremu, ze dzięki nanotechnologii za minutę będziemy mieć wyniki, a z drukarki wypadną gotowe zalecenia. Jednak badanie genetyczne wykazało wysokie ryzyko innego, ciężkiego schorzenia. A przecież ten mężczyzna przyszedł do mnie z pytaniem o stan swojego serca! Czy powinienem mu powiedzieć o ryzyku innej, ciężkiej choroby? Czy on chciałby o tym wiedzieć?

Fred Smith
Thumbnail

Jestem kierownikiem w firmie InsulinNano, która produkuje super cienkie igły do urządzeń zapewniających stałe i automatyczne podawanie insuliny do krwi cukrzyków. Nasza firma nie powstałaby, gdyby nie pieniądze pochodzące ze specjalnego funduszu rządowego, wspomagającego badania nanomedyczne. Wiemy, że na nasze produkty jest ogromne zapotrzebowanie, ale próby kliniczne coraz bardziej się opóźniają, a dotacje ciągle maleją. Naszym wynalazkiem interesuje się wojsko. Można by go wykorzystać do podawania antidotum przeciw broni biologicznej żołnierzom znajdującym się na polu walki. Czy powinienem zdecydować się na zmianę celu naszych prac, by zapewnić sobie stały dopływ dotacji?

Jane Bold
Thumbnail

Niedawno udało mi się udoskonalić sposób, w jaki można by przyczepić porcje leku do nanocząstek złota. Takie cząstki mogłyby swobodnie podróżować wraz z krwią, wynajdować i niszczyć komórki raka, nie wyrządzając jednocześnie żadnej szkody tym zdrowym. Mój ostatni publiczny wykład został przerwany przez bandę krzyczących aktywistów:
- Skąd wiesz, że zdrowe komórki przeżyją? A co jeśli to złoto też wywoła raka? -Bzdura! – odparłem – przeprowadziliśmy dokładne testy na zwierzętach I nie zaobserwowaliśmy żadnych niepożądanych efektów. - Ale nie zrobiliście badań na ludziach? – zapytali. - Nie – przyznałem- ale nie da się dokonać postępu bez odrobiny ryzyka”.

Sir Richard Macdonald

INFO CARDSISSUE CARDS

Poprawianie człowieka

Czy można akceptować metody medyczne i terapie prowadzące od udoskonalenia ludzkiego ciała, np. poprawianie czyjejś pamięci czy spowalnianie procesów starzenia?

Skutki nanotechnologii

Niektórzy ludzie uważają, że nanotechnologie wpłyną na nasze życie w podobnym stopniu, co wcześniej elektryczność lub tworzywa sztuczne. W rzeczywistości nikt nie wie, ile z dzisiejszych dokonań nanotechnologii okaże się faktycznie użytecznych w przyszłości

Nieprzewidziane konsekwencje technologii

Przykładem jest choćby wzrost odporności wirusów i bakterii na leki, długotrwałe utrzymywanie się chemicznych zanieczysz-czeń w środowisku, wycieki ropy z tankowców czy globalne ocieplenie. Skutki wykorzystywania nanotechnologii mogą być równie nieprzewidywalne.

Prawa człowieka i dyskryminacja

“Niepoprawieni”, czyli ludzie nieudoskonaleni za pomocą nanotechnologii mogliby być dyskryminowani przez otoczenie.

Zaangażowanie społeczeństwa

W jakim stopniu społeczeństwo powinno angażować się w wyznaczanie regulacji dotyczących badań nanotechnologicznych? I w jaki sposób?

Równość i sprawiedliwość

Najważniejsze jest to, w jaki sposób można by wykorzystać nanotechnolgie do wyrównywania dysproporcji między bogatymi krajami zachodu, a państwami rozwijającymi się.

Nanocząsteczki wewnątrz organizmu?

Z wprowadzaniem nanocząstek do wnętrza ciała wiąże się wiele obaw. Jedna z nich dotyczy możliwych interakcji nanocząsteczek z białkami. Przebiegu i skutków tych reakcji nie da się w żaden sposób przewidzieć.

Czy wyolbrzymiamy ryzyko schorzeń serca?

Nanocząstki nie są czymś zupełnie nowym. Wdychamy je wraz ze spalinami silników Diesla, z dymem tytoniowym, lakierem do włosów lub gdy przypalimy chleb w tosterze.

Brak informacji

Nie ma praktycznie żadnych informacji dotyczących wpływu nanocząstek na gatunki inne niż ludzki oraz na temat ich zachowania w wodzie, powietrzu czy glebie.

Nadmierne regulacje hamują postęp

Nauka i technika mogą się rozwijać w imponującym tempie tylko bez ograniczeń w postaci obostrzeń prawnych.

Czy technologia może być neutralna?

Niektórzy twierdzą, że nanotechnologie są etycznie obojętne. Jednak sposób, w jaki wpłyną one na nasze życie zależy wyłącznie od tego, jak będziemy je wyko-rzystywać. Mówi się, że skutki stosowania technologii odzwierciedlają wartości uznawane przez ich twórców, fundatorów oraz społeczeństwo.

Do kogo należy nauka?

Czy są jakieś różnice miedzy badaniami dotowanymi przez państwo, a tymi sponsorowanymi przez prywatnych inwestorów? Czy powinny się do nich stosować różne regulacje? Czy nie ma nic złego w utrzymywaniu komercyjnych badań w tajemnicy?

Podział świata na rozwinięty i rozwijający się

Czy nanotechnologie przyczynią się do pogłębie-nia finansowej przepaści?
Czy ostre regulacje zmuszą zachodnich przedsiębiorców do przeprowadzki do bied-niejszych krajów i narażą tamtejszych obywateli na zagrożenia i niebezpie-czeństwa wyeliminowane na Zachodzie?

Nowe technologie – dwa podstawowe pytania:

• Kto kontroluje ich stosowanie?

• Kto korzysta na ich stosowaniu

Proces starzenia

Czy powinna nas satysfakcjonować „normalna” długość życia, czy raczej powinniśmy dążyć do powstrzymania procesu starzenia?

Dlaczego musimy badać skutki?

Jeżeli dogłębne badania etycznych, ekonomicznych i środowiskowych skutków nie będą nadążać za postępem nanotechnologii, grozi nam utrata kontroli nad jej rozwojem.

Regulacje kontra zaangażowanie społeczeństwa

“Dobre prawo znaczy o wiele więcej niż jakiekolwiek zaangażowanie społeczeństwa”
- Jonathon Porritt, ekolog z Wielkiej Brytanii.

Kiedy jest czas na dialog społeczny?

Według raportu Royal Society, niezależnej instytu-cji naukowej, do dialogu powinno dojść “zanim zostaną podjęte jakiekolwiek krytyczne i ostateczne decyzje dotyczące nowych technologii”. Taka sytuacja ma miejsce, gdy prywatne firmy rozpoczynają wytwa-rzać komercyjne produkty.

Czy zaangażowanie społeczeństwa jest do czegoś potrzebne?

Spowolnienie lub kontrolowanie niektórych obszarów badań naukowych jest prawie niemożliwe, jeśli poszczególne państwa tak słabo ze sobą współpracują

Regulacje i zmiany

Czy jest możliwe, aby udało się opracować procedury prawne, mające na celu kontrolowanie rozwoju tak niejednorodnej dziedziny, jaką jest nanotechnologia?

Istniejące regulacje

W krajach, które wypracowały silne regulacje dotyczące ekologii, przemysłu farmaceutycznego i medycyny, istniejące prawo może okazać się wystarczające do nadzorowania prostszych sposobów wykorzystania nanotechnologii

Prawa człowieka i prywatność

Władze powinny posiadać nieograniczoną możliwość nadzoru, w tym tajnego śledzenia procesu produkcji i rozprowadzania produktów.

Sceptyczny punkt widzenia

Technologie XXI wieku – genetyka, robotyka i nanotechnologie – są tak potężne, że mogą doprowadzić do powstania nowego typu wypadków, przestępstw i nadużyć. W pierwszej kolejności dosięgną one jednostek lub małych grup.

Chipy w urządzeniach elektrycznych

Dzięki nim sprzedawcy oraz przedsiębiorcy mogliby stwierdzać źródło pochodzenia towaru. Czy okazałyby się one równie użyteczne, np. w zapobieganiu przestęp-stwom? A może miałyby one negatywne konsekwencje, np. w postaci zmniejszenia prywatności?

Dlaczego poziom nano jest taki szczególny?

Z wielu powodów! Na poziomie nano-rozmiarów materiały, które znamy z codziennego życia, wykazują całkiem nowe właściwości chemiczne, elektryczne i magnetyczne. Inżynierowie manipulują tu pojedynczymi atomami i potrafią z nich zrobić np. nanosilniczki.

Co się dzieje na poziomie nano? (1)

Nanocząstki to maleńkie fragmenty materiałów. Im cząstki są mniejsze, tym ich powierzchnia staje się proporcjonalnie większa. Właśnie dlatego cukier puder rozpuszcza się wodzie znacznie szybciej, niż cukier w kryształkach.

Co się dzieje na poziomie nano? (2)

Nanocząstki są w stanie przenikać przez ludzką skórę lub do wnętrza pojedynczych komórek organizmu. Podobnie jak w przypadku innych nowych technologii (swego czasu np. elektryczność) właściwości te mogą wiązać się z korzyściami, jak i zagrożeniami.

Co się dzieje na poziomie nano? (3)

Substancje zachowują się w bardzo nietypowy sposób, np:
• Złoto (normalnie chemicznie niereaktywne) staje się bardziej reaktywne i topi się przy niższej temperaturze
• Miedź przestaje być dobrym przewodnikiem prądu elektrycznego

Czym jest nanotechnologia?

Nanotechnologia to termin-worek, w którym mieszczą się wszelkie technologie bazujące na wykorzystaniu obiektów o rozmiarze od 1 do 100 nanometrów (czyli od jednej stutysięcznej do jednej tysięcznej milimetra)

Nanocząstki w przyrodzie

Nanocząstki złota i srebra można znaleźć w niektórych skałach osadowych. Nanocząstki powstają też w trakcie erupcji wulkanu; zawierają je także niektóre związki soli morskich.

Węglowe nanorurki (1)

Nanorurki to jakby arkusz węgla zwinięty w maleńką tubę. Nanorurki mają zwykle średnice kilku nanometrów, czyli są 10 tys. razy cieńsze niż ludzki włos.

Zalecenia brytyjskiego Towarzystwa Królewskiego, 2004 r.

“Fabryki i laboratoria badawcze powinny obchodzić się z wytwarzanymi nanorurkami tak, jak z innymi ryzykownymi materiałami i zadbać o ich całkowite lub chociaż częściowe usunięcie z wyprowadzanych ścieków”

Toksyczność

Nanocząstki i nanorurki z danej substancji mają inne właściwości, niż ta sama substancja chemiczna występująca w tradycyjnej postaci. Ze względu na małe rozmiary, mogą one wnikać do żywych komórek, a przez to okazać się bardziej toksyczne.

Ryzyko dla zdrowia

Brytyjskie Towarzystwo Królewskie (The Royal Society, niezależna instytucja naukowa), zaleca by unikać powietrza zanieczyszczonego nanorurkami, przynajmniej do czasu przeprowadzenia dokładniejszych badań.

Czysta fantazja

Naukowiec Eric Drexler sugerował, że nano-urządzenia mogłyby się samodzielnie powielać, a przy okazji zużyć na to wszystkie substancje na ziemi. Scenariusz Drexlera szybko uznano za nieprawdopodobny, a i sam autor odżegnuje się obecnie od podobnych pomysłów

Węglowe nanorurki 2

Cechuje je niesamowita wytrzymałość (są 100 razy silniejsze i 6 razy lżejsze od stali) oraz nietypowe właściwości elektryczne. Dzięki temu nanorurki można by wykorzystywać do miejscowego dostarczania leków oraz w złożonych urządzeniach elektronicz-nych czy mechanicznych.

Kto inwestuje w nanotechnologie?

W roku 2010 USA i Japonia zainwestują najwięcej pieniędzy. Unia Europejska oraz inne kraje Europy wydadzą ponad 4 biliony euro w trakcie następnych czterech lat. Dużymi inwestorami są również zamożniejsze kraje rozwijające się.

Dzisiejsze zastosowania (1)

Nanocząstki srebra są wykorzystywane przy produkcji skarpetek i bielizny - zapobiega to powstawaniu przykrego zapachu. Antybakteryjne właściwości srebra są w tym przypadku znacznie silniejsze dzięki proporcjonalnie większej łącznej powierzchnii nanocząstek.

Dzisiejsze zastosowania (2)

Amerykańska Marynarka Wojenna zdecydowała się pokrywać swoje statki powłoką z ceramicznymi nanocząsteczkami. Zapobie-ga to przywieraniu morskich organizmów do metalowych elementów i pozwala zaoszczędzić ok. miliona dolarów rocznie na kosztach utrzymania jednostek.

Możliwe zastosowania (1)

Magnetyczne nanocząstki mogłyby doprowadzać cząstki leku do ogniska choroby. Wypełnione lekiem nanocząstki można by sterować z zewnątrz tak, by trafiły we właściwe miejsce organizmu.

Możliwe zastosowania (2)

Nanocząstki złota przyczepione do fragmentów nici DNA można by wykorzystywać do wykrywania chorobotwórczych mikroorganizmów, np. wirusów i bakterii znajdujących się we krwi.

Możliwe zastosowania (3)

Porcje szczepionek można by opakowywać w specjalne nano-kapsułki, dzięki czemu ich przechowywanie nie wymagałoby lodówek i niskiej temperatury. Obecnie trwają badania nad tym, co stałoby się ze szczepionką w przypadku uszkodzenia takich specjalnych kapsułek.

Możliwe zastosowania (4)

Nanocząstki żelaza można by zmusić do połączenia z komórkami nowotworowymi. Po podgrzaniu za pomocą pola elektromagnetycznego można by zniszczyć tkankę nowotworową.

Możliwe zastosowania (5)

Stosowane dziś metalowe protezy stawu biodrowego wytrzymują ok. 10 lat. Gdyby pokrywać je ceramiczną powłoką, ich żywotność wzrosła by do ok. 40 lat dzieje się tak, gdyż materiały ceramiczne zyskują w nanoskali niespotykaną wytrzymałość.

Możliwe zastosowania (6)

Nowe świetlówki oparte na węglowych nanorurkach pozwoliłyby na oszczędności energii elektrycznej rzędu 50%

Możliwe zastosowania (7)

Zastosowanie nowych materiałów pozwoliłoby na znaczne obniżenie kosztów produkcji baterii słonecznych. Dzięki temu kolektory słoneczne zyskałyby znacznie na popularności jako ekonomiczne i ekologiczne źródło energii.

Możliwe zastosowania (8)

Specjalne nanocząstki można by wykorzystywać do uzdatniania wody, skażonej ziemi czy nawet powietrza. Już dzisiaj potrafimy robić filtry o nano-otworkach, dzięki którym możemy skutecznie oczyszczać wodę z chorobotwórczych wirusów.

Możliwe zastosowania (9)

Nanomateriały emitujące światło mogłyby posłużyć do budowy telewizorów o grubości kartki papieru, które moglibyśmy zwijać jak gazetę. Urządzenia te korzystałyby z prądu o niskim napięciu, przez co byłyby niezwykle energooszczędne.

Register to download vote results of this PlayDecide game.Register